योमरी पुन्ही

धान सुरक्षित रूपमा भित्र्याएपछि नेवार समुदायले नेपाल भाषामा थिंला भनिने महिनाको पूर्णिमामा, जुन डिसेम्बरमा पर्छ, योमरी पुन्ही मनाउँछ। यो एउटै स्वादिलो खानाको वरिपरि घुम्ने न्यानो पारिवारिक पर्व हो।

योमरी भनेको के हो?

योमरी नयाँ धानको चामलको पिठोबाट हातैले माछाजस्तो वा टुप्पो भएको सोली आकारमा बनाइएको, चाकु (तिल मिसाइएको कालो सख्खर) वा खुवा भरिएको परिकार हो। यसलाई बाफमा पकाएर तातै खाइन्छ। यसको नामलाई प्रायः य: (मन पर्ने) र मरि (रोटी) — मन पर्ने रोटी — भनेर व्याख्या गरिन्छ।

अनुष्ठान

परिवारहरू धनका देवता कुबेर र समृद्धिकी देवी लक्ष्मीजस्ता देवताको प्रतीकात्मक आकारमा योमरी बनाउँछन्, र अन्न राख्ने भण्डारमा चढाएर अर्को वर्ष राम्रो बाली होस् भनी प्रार्थना गर्छन्। योमरी केही दिन भण्डारमै राखेपछि मात्र खाइन्छ। कतिपय परिवारमा बालबालिका घरघर गई गीत गाउँदै योमरी माग्छन्, र यही बेला जन्मदिन पर्ने बच्चालाई योमरीको माला लगाइदिइन्छ।

कहाँ चाख्ने

योमरी पुन्हीका वरपरका दिनमा भक्तपुर, ठिमी र सानोठिमीका मिठाई पसल र नेवारी भोजनालयमा तातो योमरी पाइन्छ। अहिले धेरै भोजनालयले वर्षभरि नै बनाउँछन्, त्यसैले जहिले आए पनि चाख्न सकिन्छ — तर डिसेम्बरको चिसो साँझमा यसको स्वाद सबैभन्दा मीठो हुन्छ।