घोडेजात्रा र पाहाँचह्रे
अन्य नाम: Ghode Jatra and Pahan Charhe · घोडेजात्रा · पाहाँचह्रे · Pahan Charhe
घोडेजात्रा अर्थात् घोडाको पर्व नेपाली नयाँ वर्षअघि चैत महिनामा काठमाडौंमा मनाइन्छ। यसको केन्द्र सहरको बीचमा रहेको लामो खुला मैदान टुँडिखेल हो, जहाँ नेपाली सेनाले राष्ट्र प्रमुख र आमन्त्रित अतिथिसामु घोडादौड, कलात्मक घोडसवारी र परेड प्रस्तुत गर्छ।
टुँडीको किंवदन्ती
यो पर्व टुँडी नामक राक्षससँग जोडिएको छ, जसले उपत्यकालाई आतंकित पारेको थियो र मारिएपछि उसैको नाम बोकेको खुला मैदानमुनि गाडियो। हरेक वर्ष मैदानमा घोडा दौडाउँदा राक्षस फेरि उठ्न सक्दैन भन्ने विश्वास छ।
पाहाँचह्रे
काठमाडौंका नेवार समुदायका लागि यिनै दिन पाहाँचह्रे हो — विवाहित छोरीहरू माइत फर्कने र परिवार सँगै भोज खाने समय। केही मातृका देवीलाई खटमा राखी घुमाइन्छ, र असनमा देवीहरूको रमाइलो भेट हुन्छ।
पाहुनाका लागि
टुँडिखेलको सेनाको मुख्य कार्यक्रम निम्तो वा टिकटबाट मात्र हेर्न पाइन्छ, तर किनार र नजिकका भवनमा भीड जम्मा हुन्छ। सानोठिमीबाट रत्नपार्कसम्म छोटो बसयात्रा हो। कार्यक्रमका बेला टुँडिखेल वरपरका सडक बन्द हुन्छन् भन्ने सम्झनुहोस्।
इतिहास र मुख्य मिति
- किंवदन्तीटुँडी राक्षस फेरि नउठोस् भनी उसको चिहानमाथि घोडा दौडाइन्छ।
चाडपर्वका मिति चन्द्र पात्रोअनुसार हुन्छन्। देखाइएका मिति अनुमानित हुन् — यात्रा गर्नुअघि स्थानीय पात्रोमा पक्का गर्नुहोस्।