बिस्का जात्रा

बिस्का जात्रा, नेपाल भाषामा बिस्का, भक्तपुरको सबैभन्दा भव्य जात्रा हो। यो अप्रिलको मध्यतिर सौर्य नयाँ वर्षको वरपर नौ दिन आठ रात चल्छ र चन्द्र पात्रो नभई सौर्य पात्रो अनुसार मनाइने यो विशेष जात्रा हो।

रथहरू

जात्राअघिका दिनमा न्यातपोल मन्दिरछेउ तौमढी चोकमा तीन तहको विशाल रथ जोडिन्छ। त्यसमा भैरवलाई राखिन्छ, भने सानो रथमा उनकी शक्ति भद्रकाली हुन्छिन्। त्यसपछि रथहरू सहरमा तानिन्छन्। माथिल्लो टोल (थने) र तल्लो टोल (कोने) का बासिन्दाले भैरवको रथ आ–आफ्नो टोलतिर तान्न ठूलो डोरी तानातान गर्छन्। जित्ने पक्षलाई आउँदो वर्ष भाग्यशाली हुने विश्वास गरिन्छ। यो प्रतिस्पर्धा कोलाहलपूर्ण, रमाइलो र कहिलेकाहीँ अस्तव्यस्त हुन्छ।

लिंगो

सहरबाहिर योसिंखेलमा योसिं वा लिंगो भनिने अग्लो काठको खम्बा ठड्याइन्छ, जसको बाँसमा लामा कपडाका पताका झुन्ड्याइन्छन्। परम्पराअनुसार यी पताकाले किंवदन्तीमा मारिएका दुई नागलाई जनाउँछन्। नयाँ वर्षको अघिल्लो साँझ भीडले लिंगो ढाल्छ — त्यसको ढल्ने क्षणले पुरानो वर्षको अन्त्य र नयाँ वर्षको सुरुआत चिनाउँछ। बिस्का नामलाई प्रायः बि–स्याको अर्थात् नाग मारेको भनेर व्याख्या गरिन्छ।

उपत्यकाभर

उत्सव भक्तपुरबाहिर पनि फैलिन्छ। ठिमीमा नयाँ वर्षको दिन सिन्दूर जात्रा हुन्छ, र बोडेमा भोलिपल्ट जिब्रो छेड्ने जात्रा। यी दिनमा धेरै परिवार तीनै सहर घुम्छन्।

सुझाव

भीड अत्यधिक हुन्छ र रथ गह्रौं तथा अनिश्चित हुन्छन् — रथको ठीक अगाडि वा पछाडि नउभिनुहोस्, र बालबालिकालाई डोरीबाट टाढा राख्नुहोस्। तौमढी चोक वरपरका छत क्याफेबाट सबैभन्दा सुरक्षित दृश्य देखिन्छ; चाँडै बुक गर्नुहोस्। बहुमूल्य सामान सुरक्षित राख्नुहोस्।