सिन्दूर जात्रा, ठिमी
अन्य नाम: Sindoor Jatra, Thimi · सिन्दूर जात्रा · Sindur Jatra · Thimi Jatra · ठिमी जात्रा
सिन्दूर जात्रा ठिमीको गौरव र सानोठिमीमा बस्ने जोसुकैका लागि वर्षको सबैभन्दा रंगीन दिन हो। नेपाली नयाँ वर्षको दिन पूरै सहर रातो हुन्छ।
दिन कसरी बित्छ
बिहान सबेरैदेखि ठिमीका टोलका देवताहरूलाई छत्रले सजिएका काठका खटमा राखेर युवाहरूले काँधमा बोकी बालकुमारी मन्दिरतर्फ लैजान्छन्। परम्परागत रूपमा करिब बत्तीस खट सहभागी हुन्छन्। हरेकसँग धिमे र बाजा बजाउनेहरू हुन्छन्। मन्दिर पुगेपछि बोक्नेहरूले खट घुमाउँछन् र हल्लाउँछन्, र भीडले देवता र एकअर्कामाथि मुठीमुठी रातो सिन्दूर फाल्छ।
मध्याह्नसम्म बालकुमारी वरपरको चोक रातो सागर बन्छ: राता अनुहार, राता लुगा, राता भित्ता, रातो हावा। वातावरण उन्मादपूर्ण तर सौहार्दपूर्ण हुन्छ। पछि खटहरू सहर घुम्दै अन्य देवालय पुगेर घर फर्कन्छन्।
अर्थ
सिन्दूर सौभाग्य र भक्तिको प्रतीक हो। देवता र एकअर्कामाथि सिन्दूर छर्नु नयाँ वर्षलाई आशीर्वादसहित स्वागत गर्ने तरिका हो। यो जात्रा भक्तपुरको बिस्का जात्रासँग जोडिएको छ, र धेरैजना भक्तपुर, ठिमी र बोडेका उत्सव मिलेर एउटै ठूलो क्षेत्रीय नयाँ वर्ष पर्व बन्छ भन्छन्।
पाहुनाका लागि सुझाव
पुराना लुगा लगाउनुहोस् र कपाल छोप्नुहोस्। आँखा जोगाउनुहोस् — चस्मा उपयोगी हुन्छ — र क्यामेरा तथा फोन छोप्नुहोस्। सिन्दूरले छाला र कपडामा धेरै दिनसम्म दाग लगाउन सक्छ। गह्रौं र छिटो चल्ने खटप्रति सचेत रहनुहोस्। मध्य बिहानसम्म पुग्नुहोस्, र गाडी लिएर ठिमीभित्र पस्नुभन्दा सानोठिमीबाट हिँडेर जानुहोस्।
इतिहास र मुख्य मिति
- मल्लकालभक्तपुरको बिस्का जात्रासँगै ठिमीको नयाँ वर्ष जात्रा विकसित हुन्छ।
- पहिलेपरम्परागत रूपमा ३२ खट सहभागी हुन्थे।
- पछिल्ला वर्षकरिब २६ खट बालकुमारी मन्दिर परिक्रमा गर्छन्।
तस्बिर संग्रह
चाडपर्वका मिति चन्द्र पात्रोअनुसार हुन्छन्। देखाइएका मिति अनुमानित हुन् — यात्रा गर्नुअघि स्थानीय पात्रोमा पक्का गर्नुहोस्।