छठ

छठ सूर्य देवता र छठी मैयाको पर्व हो, जुन कात्तिक महिनामा लक्ष्मी पूजाको छ दिनपछि चार दिन मनाइन्छ। यो मिथिला र मधेस तथा बिहारको समथर भूभागमा जन्मिएको हो, तर परिवारहरू उपत्यकामा बसाइँ सरेसँगै अहिले काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुरका नदी तथा पोखरीमा — सानोठिमीनजिक पनि — मनाइन्छ।

चार दिनको भक्ति

पहिलो दिन नहाय खायमा पवित्र स्नान र सात्त्विक भोजन गरिन्छ। दोस्रो दिन खरनामा दिनभर व्रत बसेर साँझ खीर र रोटीले व्रत तोडिन्छ। तेस्रो दिन पानीसमेत नपिई निराहार व्रत बसिन्छ, र साँझ कम्मरसम्म पानीमा उभिएर अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिइन्छ। चौथो बिहान उज्यालो हुनुअघि फेरि पानीमा गई उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएपछि मात्र व्रत तोडिन्छ।

प्रसाद

बाँसका सुप्पा र डालामा ठेकुवा, उखु, केरा, नरिवल, मूला, अदुवा र दियो राखिन्छन्। घाटतर्फ जाँदा महिलाहरू मैथिली र भोजपुरीमा परम्परागत छठ गीत गाउँछन्।

हेर्दा

सूर्यास्त र सूर्योदयअघि नदीकिनार सुन्दर हुन्छ — पानीमा दियो तैरिन्छन् र भीडबाट गीत गुन्जिन्छ। पाहुनाहरू सम्मानपूर्वक हेर्न सक्छन्; व्रतालुका लागि छुट्याइएको ठाउँमा नपस्नुहोस् र प्रसाद नछुनुहोस्।