सूर्यविनायक
अन्य नाम: Suryabinayak · सूर्यविनायक · Surya Binayak · Suriya Binayak · Surya Vinayak
भक्तपुरको दक्षिणमा, हनुमन्ते खोला पार गरी वनले ढाकिएको पहाडमा उक्लिँदा सूर्यविनायक — सूर्यका गणेश — को मन्दिर पुगिन्छ। यो काठमाडौं उपत्यकालाई चारै दिशाबाट रक्षा गर्ने चार विनायकमध्ये एक हो।
सूर्यको पहिलो किरण
पहाडमा पूर्वतर्फ फर्केको यस मन्दिरमा उपत्यकामै बिहानको पहिलो घाम पर्छ भन्ने विश्वासबाट यो नाम आएको हो। त्यसैले बिहान सबेरै दर्शन गर्नु सबैभन्दा शुभ मानिन्छ। परिवारहरू विशेषगरी गणेशका दिन मंगलबार र शनिबार आउँछन्।
बालबालिकाका लागि आशीर्वाद
सूर्यविनायकको विशेष मान्यता छ: हिँड्न वा बोल्न ढिलो गर्ने बालबालिकालाई आमाबुबाले यहाँ प्रार्थना गर्न ल्याउँछन्। भक्तपुर र सानोठिमीका धेरैलाई सानोमा यहाँ ल्याइएको सम्झना छ।
हिँडाइ
भक्तपुरबाट पुरानो सहर हुँदै दक्षिण हिँडेर खोला पार गर्नुहोस् र लामो ढुंगाको खुड्किलाले वनभित्र नपुर्याउन्जेल सडकको उकालो लाग्नुहोस्। चढाइ छोटो तर ठाडो छ। मन्दिर वरिपरि साना देवालय, घण्टी, पाटी र गणेशको वाहन मुसाको ठूलो ढुंगाको मूर्ति छन्। वरपरको वन शीतल र छहारीयुक्त छ, जहाँबाट भक्तपुरका इँटाका छाना देखिन्छन्।
वनभोज स्थल
वन र नजिकैका चौर वनभोजका लागि लोकप्रिय छन्, विशेषगरी जाडोमा र सार्वजनिक बिदामा। आफ्नो फोहोर फर्काएर लैजानुहोस् — यो वन पूर्वी उपत्यकाको बहुमूल्य हरियो फोक्सो हो।
आजको सूर्यविनायक
सूर्यविनायक नाम अहिले नयाँ नगरपालिका र अरनिको राजमार्गको व्यस्त चोकलाई पनि जनाउँछ, जहाँ बनेपा, धुलिखेल र पूर्व जाने बस रोकिन्छन्। चोकलाई मन्दिर नठान्नुहोस्; मन्दिर अलि माथि पहाडमा छ।
इतिहास र मुख्य मिति
- लिच्छविकालस्थानीय परम्पराअनुसार देवालयको उत्पत्ति लिच्छवि राजा विष्णुदेव वर्मासँग जोडिन्छ।
- सत्रौं शताब्दीहालको मन्दिर सम्भवतः उत्तर मल्लकालमा बन्छ।
- २०१४मन्दिरकै नाममा सूर्यविनायक नगरपालिका गठन हुन्छ।