नेपालको शिक्षा केन्द्र

यदि तपाईंले नेपालमा विद्यालय पढ्नुभएको छ भने तपाईंको झोलाको पाठ्यपुस्तक लगभग निश्चित रूपमा सानोठिमीमै जन्मिएको थियो। केही दशकको अवधिमा सरकारले देशभरको विद्यालय शिक्षाको योजना, लेखन, छपाइ र परीक्षा गर्ने कार्यालयहरू काठमाडौंको पूर्वमा रहेको यही शान्त क्षेत्रमा राख्यो। आज सानोठिमीलाई प्रायः नेपालको शिक्षा केन्द्र भनिन्छ।

पाठ्यक्रम विकास केन्द्र

पाठ्यक्रम विकास केन्द्र विद्यालयको राष्ट्रिय पाठ्यक्रमको जिम्मेवार निकाय हो। यहाँका विषय विज्ञ, शिक्षक र सम्पादकहरूले हरेक कक्षामा बालबालिकाले के पढ्ने भन्ने तय गर्छन्, पाठ्यपुस्तक लेख्छन् र परिमार्जन गर्छन्, र शिक्षक निर्देशिका तयार गर्छन्। मातृभाषा, नयाँ विज्ञान सामग्री वा जीवनोपयोगी सीप थप्ने जस्ता पाठ्यक्रम परिवर्तनको काम यिनै कार्यालयमा हुन्छ।

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले कक्षा दसको अन्त्यमा हुने माध्यमिक शिक्षा परीक्षा र कक्षा बाह्रको परीक्षासहित मुख्य विद्यालयस्तरीय परीक्षा सञ्चालन गर्छ। हरेक वर्ष नतिजाको दिन चिन्तित विद्यार्थी र अभिभावकहरू सूचना पाटी र वेबसाइटमा झुम्मिन्छन्, र देशभरका पत्रिकामा सानोठिमीको नाम छापिन्छ।

शिक्षक तालिम र शिक्षा समीक्षा

शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रले शिक्षक तालिम र शिक्षा कार्यक्रमहरूको समन्वय गर्छ, जसले यहीँ पुस्तौं शिक्षकलाई तालिम दिने पुरानो राष्ट्रिय शैक्षिक विकास केन्द्रको काम निरन्तर राखेको छ। शिक्षा समीक्षा कार्यालयले विद्यालय र विद्यार्थीको वास्तविक उपलब्धि मूल्याङ्कन गरी नीति निर्माणमा सहयोग गर्ने अध्ययन प्रकाशित गर्छ।

जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र

सडकपारि जनक शिक्षा सामग्री केन्द्रका छापाखानाले हरेक वर्ष लाखौं सरकारी पाठ्यपुस्तक छाप्छन्। शैक्षिक सत्र सुरु हुनुअघि पुस्तकका बिटा बोकेका ट्रकहरू हुम्ला र ताप्लेजुङसम्मका जिल्ला सदरमुकामतर्फ सानोठिमीबाट निस्कन्छन्। यी ट्रक समयमै पुगे कि पुगेनन् भन्ने कुरा हरेक वसन्तमा राष्ट्रिय समाचार बन्छ।

सानोठिमी क्याम्पस

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको शिक्षाशास्त्र संकायअन्तर्गतको सानोठिमी क्याम्पस देशकै पुराना शिक्षक शिक्षा संस्थामध्ये एक हो। यहाँ शिक्षाशास्त्रमा स्नातक र स्नातकोत्तर तह पढाइन्छ, र नेपालका धेरै प्रधानाध्यापक, शिक्षा अधिकारी तथा पाठ्यपुस्तक लेखकहरूले यहीँ पढेका छन्। पुराना रूख र खुला ठाउँ भएको क्याम्पस परिसर घना नगरपालिकाभित्रको रमाइलो हरियाली हो।

टोलका लागि यसको अर्थ

शिक्षा कार्यालयहरूले सानोठिमीको स्वभाव नै बनाएका छन्। लगभग हरेक कुनामा किताब पसल, फोटोकपी पसल र स्टेसनरी छन्, विद्यार्थीका लागि होस्टेल र भाडाका कोठा छन्, र दाल भात तथा मःम पाइने सस्ता क्यान्टिन छन्। कार्यदिवसको बिहान सबैभन्दा भीड हुन्छ; सप्ताहन्त निकै शान्त हुन्छ।

पाहुनाका लागि औपचारिक रूपमा हेर्ने ठाउँ छैन, तर एउटा सानो टोलले कसरी लाखौं नेपाली बालबालिकाको जीवनलाई चुपचाप प्रभावित गर्छ भन्ने अनुभव गर्न क्याम्पस वरपरका सडकमा हिँड्नु सार्थक हुन्छ।