बोडे र जिब्रो छेड्ने जात्रा

ठिमीको उत्तरमा, शरद ऋतुमा धानले सुनौलो बन्ने खेतपारि, बोडे छ — एउटा सघन नेवार गाउँ, जुन अहिले मध्यपुर थिमी नगरपालिकाको भाग हो। वर्षको धेरैजसो समय बोडे इँटाका घर, साना चोक र मन्दिरहरू भएको शान्त कृषक बस्ती हुन्छ। हरेक वसन्तको एक दिन भने यसका गल्लीमा हजारौं मानिस खचाखच हुन्छन्।

बोडेकी महालक्ष्मी

बोडेकी प्रमुख देवी धन र समृद्धिकी देवी महालक्ष्मी हुन्, जसको पगोडा मन्दिर गाउँको बीचमा छ। स्थानीयहरू उनलाई शक्तिशाली रक्षक मान्छन्, र उनकै मन्दिरबाट बोडेको सबैभन्दा प्रसिद्ध अनुष्ठान सुरु हुन्छ।

जिब्रो छेड्ने जात्रा

नेपाली नयाँ वर्षको भोलिपल्ट एक निश्चित स्थानीय परिवारका एक स्वयंसेवकको जिब्रो लामो फलामे सियोले छेडिन्छ। त्यसपछि उनी जिब्रोमा सियो राखेरै तेलका दियोले बनेको ठूलो काठको मशाल काँधमा बोकी बाजा र ठूलो भीडसँगै गाउँ परिक्रमा गर्छन्। मन्दिरमा फर्केपछि सियो निकालिन्छ, र व्रत तथा शुद्धताका साथ राम्रो तयारी गरेको भए पीडा कम हुने र घाउ रगत नबगी निको हुने विश्वास गरिन्छ।

यस अनुष्ठानको उत्पत्तिबारे विभिन्न कथा छन्। एउटा प्रचलित कथाअनुसार धेरै पहिले एउटा राक्षस वा दुष्ट आत्माले गाउँलाई दुःख दिन्थ्यो, र एक तान्त्रिकले त्यसलाई समातेर जिब्रो छेडी दण्ड दिए; यो अनुष्ठानले त्यही विजयको सम्झना गर्छ र आउँदो वर्ष गाउँलाई विपत्तिबाट जोगाउँछ भन्ने मानिन्छ। यो भूमिका निभाउनु ठूलो सम्मान र समुदायप्रतिको धार्मिक सेवा मानिन्छ।

अन्य चाडपर्व

बोडे क्षेत्रको नयाँ वर्ष उत्सवमा पनि सहभागी हुन्छ: बिस्का र सिन्दूर जात्राको अवधिमा यहाँका देवताहरू खटमा राखेर छिमेकी गाउँका देवतासँग भेट गराइन्छ। दशैं र तिहारमा आँगनहरू परिवारले भरिन्छन्, र बर्खामा रोपाइँको मौसममा गाउँ वरपरका खेतमा परम्परागत रोपाइँ गीत सुन्न सकिन्छ।

भ्रमण

बोडे ठिमीबाट उत्तरतर्फ छोटो पैदल वा सवारी दूरीमा छ। गाउँ सबैभन्दा सक्रिय हुने बिहानको समय घुम्न उत्तम हुन्छ। जात्राको दिन उभिने ठाउँ पाउन चाँडै पुग्नुहोस् — छतहरू प्रायः आफन्तका लागि छुट्याइएका हुन्छन्। अनुष्ठान तीव्र हुन्छ र सबैका लागि उपयुक्त नहुन सक्छ; यो प्रदर्शन होइन, पवित्र कार्य हो भन्ने सम्झनुहोस्, र कहाँ उभिने र कहिले फोटो खिच्ने भन्नेमा स्थानीयलाई पछ्याउनुहोस्।