दत्तात्रेय चोक र मयूर झ्याल

दरबार क्षेत्रबाट करिब पन्ध्र मिनेट पूर्व हिँड्दा तचपाल टोल पुगिन्छ — भक्तपुरको सबैभन्दा पुरानो भाग र परम्पराअनुसार यसको मूल केन्द्र। यहाँ लामो ओरालो परेको चोक वरिपरि दत्तात्रेय मन्दिर, भीमसेन मन्दिर, केही पुराना मठ र दुई संग्रहालय छन्। यो दरबार क्षेत्रभन्दा शान्त र सुन्दर विवरणले भरिएको छ।

दत्तात्रेय मन्दिर

दत्तात्रेय ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वर तीनैलाई एउटै रूपमा समेट्ने देवता हुन्, जसलाई हिन्दूहरू र अर्कै रूपमा बौद्धहरू पनि पुज्छन्। चोकको पूर्वी छेउमा रहेको उनको मन्दिर परम्परागत रूपमा सन् १४२७ मा यक्ष मल्लको पालामा बनेको मानिन्छ। काठमाडौंको काष्ठमण्डपजस्तै यो पनि एउटै रूखको काठबाट बनेको भन्ने लोकप्रिय किंवदन्ती छ। मन्दिर तीन तले छ र अग्लो डबलीमा छ, र यसको खुड्किलामा न्यातपोलमा जस्तै जयमल र फत्तु पहलमानले पहरा दिन्छन्। आधार वरिपरि उपत्यकाका मन्दिरमा सामान्य रूपमा देखिने कामुक आकृति कुँदिएका छन्।

भीमसेन मन्दिर

चोकको अर्को छेउमा व्यापार र वाणिज्यका देवता भीमसेनको मन्दिर छ, जो नेवार व्यापारीमाझ लोकप्रिय छन्। छेउको सानो चारकुने पोखरी भीमसेन पोखरीले वातावरणलाई अझ शान्त बनाउँछ।

पुजारी मठ र मयूर झ्याल

चोकको छेउमा पुजारीहरूका केही पुराना घर वा मठ छन्। तीमध्ये सबैभन्दा सुन्दर पुजारी मठ हो, जहाँ अहिले राष्ट्रिय काष्ठकला संग्रहालय छ। यसको छेउको साँघुरो गल्लीमा — साना संकेत र फोटो खिच्नेहरूको भीड खोज्नुहोस् — प्रसिद्ध मयूर झ्याल छ। अठारौं शताब्दीमा कुँदिएको यस झ्यालमा चरा र फूलले घेरिएको मयूरले पुच्छर पूरै फिँजाएको देखिन्छ। यो सानो र कोमल छ, र नेवारी काष्ठकलाको उत्कृष्ट नमूनामध्ये एक मानिन्छ।

पुजारी मठलाई सन् १९७० को दशकमा जर्मनीको सहयोगमा पुनर्स्थापना गरिएको थियो, जसबाट भक्तपुर विकास परियोजना सुरु भयो र पुरानो सहरको संरक्षणमा ठूलो योगदान पुग्यो।

पित्तल तथा काँस्य संग्रहालय

चोकपारि रहेको पित्तल तथा काँस्य संग्रहालयमा नेवार घर र मन्दिरमा प्रयोग हुने पूजाका भाँडा, दियो, करुवा र भान्साका भाँडा राखिएका छन्। उपत्यकाको धातुकला परम्परा बुझ्न यो राम्रो सुरुआत हो।

किनमेल र क्याफे

तचपाल काठका कलाकृति, थाङ्का र पौभा चित्र तथा हातले बनेको कागज किन्न पनि राम्रो ठाउँ हो। चोक वरपरका गल्लीका कार्यशालामा कालिगढले काम गरेको हेर्न सकिन्छ। माथिल्लो तलामा बस्ने ठाउँ भएका केही क्याफेबाट चोक देखिन्छ।